Безнең тәнебез якынча 60 триллион күзәнәктән тора, аларның барысы да энергия чыганагы буларак кислородка таяна. Күзләр, аеруча, бик тырыш, көн саен 100 000 нән артык хәрәкәт башкаралар. Кислород җитмәү аларның эшчәнлеген сизелерлек начарайта ала, бу күрү белән бәйле төрле проблемаларга китерергә мөмкин. Ләкин ни өчен күзләр кислород җитмәүгә шулкадәр сизгер?
Күзләрнең безнең тәнебездәге кислородка иң сизгер органнар арасында булуын тану мөһим. Алар шулай ук "югары энергияле" органнар дип тә классификацияләнә. Күз челтәре һәм күрү нервы, башка күз тукымалары белән беррәттән, көн саен күп күләмдә күрү сигналларын эшкәртү бурычын башкара, башка органнарга караганда күпкә күбрәк кислород һәм энергия куллана. Күз челтәрендәге фоторецептор күзәнәкләре аеруча зәгыйфь, алар аэроб метаболизмын кулланып "күрү энергиясе" тудыралар. Кислород җитмәү бу күзәнәкләрнең эшләмәвенә китерергә мөмкин, бу күрү тоныклануы һәм күз арыганлыгы кебек симптомнарга китерә, ә авыр очракларда күзәнәкләр үлеменә китерергә мөмкин, нәтиҗәдә күрү сәләте кире кайтарып булмый торган дәрәҗәдә югалуга китерә.
Кислород күзләргә ничек тәэсир итә?
Кислород җитмәү күз сәламәтлеге өчен җитди нәтиҗәләргә китерергә мөмкин:
- Күрү начарлануы: Кислород җитмәү керфекле мускулларның арыганлыгына һәм күз линзасының эластиклыгын киметүгә китерергә мөмкин, бу якын күрү яки пресбиопиягә китерергә мөмкин. Кислородның хроник җитмәве күз челтәренең эшчәнлегенә комачаулый, нәтиҗәдә күрү тоныклана һәм күрү бозыла.
- Авыру куркынычы арту: Кислород җитмәү линзаның метаболик функциясен бозарга мөмкин, бу катаракта барлыкка килүгә китерергә мөмкин; сулы юморның дренажын тоткарлау күз эчендәге басымны күтәрергә мөмкин, бу глаукомага китерергә мөмкин; күрү нервында кислород җитмәү күрү сәләтен югалтуга яки хәтта челтәр кабыгы аерылуга китерә.
- Күздәге уңайсызлык: Кислород җитмәү сәбәпле авырту, корылык, чымырдау яки пешү кебек симптомнар барлыкка килергә мөмкин, бу күзләрнең уңайлылыгына тискәре йогынты ясый.
Кислород терапиясе күзләргә тәэсир итәме?
Күзләргә кислородның йогынтысы берничә мөһим юл белән чагыла:
1. Күзәнәк метаболизмын саклап калу
Күз тукымалары, шул исәптән челтәр катламы, мөгезкатлау һәм күзәнәк, күзәнәк метаболизмын җиңеләйтү өчен кислородка таяна. Кислород митохондрия эчендә энергия җитештерү процессында бик мөһим, ул күзәнәк функциясен һәм торгызылуын тәэмин итә. Кислород җитмәү күзәнәк дисфункциясенә һәм нәтиҗәдә күрү сәләтенең начарлануына китерергә мөмкин.
2. Күз кан әйләнешен яхшырту
Кислород кан агымы аша күзләргә ташыла. Яхшы кан әйләнеше кислород һәм туклыклы матдәләрнең өзлексез килүен тәэмин итә, шул ук вакытта метаболик калдыкларны чыгара. Кислород дәрәҗәсе кимү күзләрдә кан тамырлары киңәюенә яки тыгылуына китерергә мөмкин, бу глаукома яки күз челтәре авырулары кебек авырулар куркынычын арттыра.
3. Авыруларны дәвалауда ярдәм итү
Күз челтәренең ишемиясе һәм күрү нервы зарарлануы кебек күз авырулары очракларында, гипербарик кислород терапиясе тукымаларның кислород дәрәҗәсен арттыра ала, функцияләрнең төзәлүен һәм торгызылуын стимуллаштыра.
HBOT күрүгә тәэсир итәме?
Кислород җитмәгән очракта, гипербарик кислород терапиясе күз сәламәтлегенә зур файда китерә ала. Бу терапия күп өстенлекләр бирә, нигездә, кислород җитмәгән күз тукымаларына турыдан-туры төгәл кислород дәрәҗәсе җиткерү юлы белән. Югары басым астында кислород турыдан-туры тән сыекчаларында эреп, җитмәгән урыннарга күчерелә, тамыр проблемаларын хәл итә.
HBOTның файдасы:
- ПропагандалыйМөгезкатлауны төзәтүКислород белән тәэмин итүне көчәйтү мөгезкатлау эпителий күзәнәкләрен торгызуны һәм регенерацияләүне җиңеләйтә, шешенүне киметә һәм мөгезкатлауның үтә күренмәлелеген торгыза, мөгезкатлау җәрәхәтләре, инфекцияләр яки операциядән соңгы савыгу өчен файдалы.
- Күз эчендәге басымны тотрыклыландыра: Сулы юморда кислород дәрәҗәсен күтәрү аның динамик балансын сакларга, басымны тотрыклыландырырга һәм глаукома белән авыручыларга файда китерергә мөмкин.
- Ретиналь гипоксияне киметәБу терапия челтәр күзәнәкләренә кислород китерүне көчәйтә, метаболизмны һәм торгызуны стимуллаштыра, үзәк челтәр күзәнәк артериясе окклюзиясе һәм диабет ретинопатиясе кебек авыруларны дәвалау мөмкинлеге бирә.
HBOT белән бәйле күрү бозылулары нинди?
HBOT файдалы булырга мөмкин булса да, потенциаль куркынычлар да бар. Кайбер кешеләрдә түбәндәгеләр булырга мөмкин:
- Күрү үзгәрешләре: Югары басымлы кислород мохитендә озак вакыт булу линзаның сыну көчен үзгәртергә мөмкин, бу вакытлыча миопиягә китерергә мөмкин, ул дәвалауны туктатканнан соң юкка чыгарга мөмкин.
- Күз басымы күтәрелүе: Терапия вакытында басым үзгәрүе күз эчендәге басымны күтәрергә мөмкин, бу уңайсызлыкка, күрү томанлануына яки глаукома белән авыручылар өчен куркынычны арттырырга мөмкин.
- Кислород белән агулану: Озак вакыт югары кислород белән тәэсир итү күз челтәренә зыян китерергә мөмкин, бу күрү начарлануына яки уңайсызлыкка китерергә мөмкин.
Йомгаклау: Күзгә оптималь кислород дәрәҗәсен саклау
Күз сәламәтлеген саклау өчен, кислород белән тиешле тәэмин итү бик мөһим. Күзләрнең кислород белән тәэмин ителешен яхшырту өчен берничә стратегия:
- Сәламәт күз гадәтләрен үзләштерегез: Озакка сузылган күрү көчәнешеннән сакланыгыз һәм санлы җайланмалар кулланганда даими тәнәфесләр ясагыз.
- Әйләнә-тирә мохитне яхшыртыгыз: һава агымының җитәрлек булуын тәэмин итегез һәм ябык яки пычрак урыннарда озак вакыт булудан сакланыгыз.
- Туклануга һәм күнегүләргә игътибар итегез: С һәм Е витаминнарына һәм антиоксидантларга бай баланслы туклану күз тукымаларын ныгыта. Даими физик активлык кан әйләнешен яхшырта, кислородның нәтиҗәле ташылуына ярдәм итә.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 26 ноябре