Мускул авыртуы - нерв системасына кисәтү сигналы булып хезмәт итүче мөһим физиологик хис, ул химик, җылылык яки механик стимуллардан мөмкин булган зыяннан саклану кирәклеген күрсәтә. Ләкин патологик авырту авыру симптомына әйләнергә мөмкин, бигрәк тә ул кискен күренсә яки хроник авыртуга әйләнсә - бу уникаль күренеш, ул айлар яки хәтта еллар дәвамында өзлексез яки дәвамлы уңайсызлыкка китерергә мөмкин. Хроник авырту гомуми халык арасында шактый югары таралышка ия.
Соңгы әдәбиятта гипербарик кислород терапиясенең (ГБОТ) төрле хроник авырту хәлләренә, шул исәптән фибромиалгия синдромына, катлаулы региональ авырту синдромына, миофасциаль авырту синдромына, периферик кан тамырлары авырулары белән бәйле авыртуга һәм баш авыртуларына файдалы йогынтысы ачыклана. Гипербарик кислород терапиясен башка дәвалау ысулларына җавап бирмәгән авырту кичергән пациентлар өчен кулланырга мөмкин, бу аның авыртуны контрольдә тотудагы мөһим ролен күрсәтә.
Фибромиалгия синдромы
Фибромиалгия синдромы билгеле бер анатомик нокталарда, ягъни авырту нокталарында киң таралган авырту һәм нечкәлек белән характерлана. Фибромиалгиянең төгәл патофизиологиясе әлегә ачык түгел; шулай да, мускул аномалияләре, йокы бозылулары, физиологик дисфункция һәм нейроэндокрин үзгәрешләр кебек берничә потенциаль сәбәп тәкъдим ителә.
Фибромиалгия белән авыручыларның мускулларындагы дегенератив үзгәрешләр кан агымы кимү һәм локаль гипоксия нәтиҗәсендә барлыкка килә. Кан әйләнеше бозылганда, ишемия аденозин трифосфат (АТФ) дәрәҗәсен киметә һәм сөт кислотасы концентрациясен арттыра. Гипербарик кислород терапиясе тукымаларга кислород җиткерүне яхшыртуга ярдәм итә, сөт кислотасы дәрәҗәсен киметү һәм АТФ концентрациясен саклап калу аша ишемия аркасында тукымаларга зыян килүне булдырмаска мөмкин. Бу яктан, HBOT дип санала.Мускул тукымаларында локаль гипоксияне бетерү юлы белән авыртуны киметә.
Катлаулы төбәк авырту синдромы (CRPS)
Катлаулы төбәк авырту синдромы йомшак тукыма яки нерв җәрәхәтеннән соң авырту, шешенү һәм вегетатив дисфункция белән характерлана, еш кына тире төсе һәм температурасы үзгәрү белән бергә бара. Гипербарик кислород терапиясе авыртуны һәм беләзек шешенүен киметүдә, шул ук вакытта беләзек хәрәкәтчәнлеген арттыруда өметле булуын күрсәтте. HBOTның CRPSка файдалы йогынтысы аның югары кислородлы вазоконстрикция аркасында килеп чыккан шешенүне киметү сәләте белән бәйле,остеобласт активлыгын стимуллаштыра һәм фиброзлы тукымалар барлыкка килүен киметә.
Миофасциаль авырту синдромы
Миофасциаль авырту синдромы вегетатив күренешләрне һәм аңа бәйле функциональ бозылуларны үз эченә алган триггер нокталары һәм/яки хәрәкәт белән триггерланган нокталар белән характерлана. Триггер нокталары мускул тукымасының тартылган полосаларында урнашкан, һәм бу нокталарга гади басым зарарланган өлкәдә нечкә авырту һәм ерактан юнәлтелгән авырту китерергә мөмкин.
Кискен травма яки кабатланучы микротравма мускул җәрәхәтләренә китерергә мөмкин, нәтиҗәдә саркоплазматик челтәр өзелә һәм күзәнәк эчендәге кальций бүленеп чыга. Кальций туплану мускулларның кыскаруын дәвам иттерә, локальләшкән кан тамырларын кысу һәм метаболик ихтыяҗ арту аша ишемиягә китерә. Кислород һәм туклыклы матдәләрнең бу җитмәве локаль АТФ дәрәҗәсен тиз киметә, нәтиҗәдә авыртуның начар циклын дәвам иттерә. Гипербарик кислород терапиясе локальләшкән ишемия контекстында өйрәнелде, һәм HBOT алган пациентларда авырту бусагалары сизелерлек артты һәм визуаль аналог шкаласы (VAS) авырту баллары кимүе турында хәбәр ителде. Бу яхшыру мускул тукымаларында кислород куллануның артуы белән бәйле, гипоксик китереп чыгарган АТФ кимү һәм авыртуның начар циклын нәтиҗәле рәвештә өзә.
Периферик кан тамырлары авыруларында авырту
Периферик кан тамырлары авырулары, гадәттә, аяк-кулларга, аеруча аякларга тәэсир итүче ишемик халәтләргә карый. Ял итү авыртуы авыр периферик кан тамырлары авыруын күрсәтә, ул аяк-кулларга ял итү вакытында кан агымы сизелерлек кимегәндә барлыкка килә. Гипербарик кислород терапиясе периферик кан тамырлары авырулары булган пациентларда хроник яраларны дәвалауның киң таралган ысулы булып тора. Яраларның төзәлүен яхшырту белән беррәттән, HBOT шулай ук аяк-кул авыртуын да җиңеләйтә. HBOTның фаразланган файдасы гипоксия һәм шешенүне киметү, ялкынсынуга каршы пептидлар туплануын киметү һәм эндорфиннарның рецептор урыннарына бәйләнешен арттыруны үз эченә ала. Төп авыруларны яхшырту аша, HBOT периферик кан тамырлары авырулары белән бәйле авыртуны киметергә ярдәм итә ала.
Баш авыртулары
Баш авыртулары, аеруча мигрень, гадәттә башның бер ягына тәэсир итүче эпизодик авырту дип билгеләнә, еш кына күңел болгану, косу һәм күрү бозылулары белән бергә бара. Мигреньнең еллык таралуы хатын-кызларда якынча 18%, ир-атларда 6% һәм балаларда 4% тәшкил итә. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, кислород баш авыртуын баса ала, чөнки баш мие кан агымын киметә. Гипербарик кислород терапиясе нормобарик кислород терапиясенә караганда артериаль канның кислород дәрәҗәсен күтәрүдә һәм вазоконстрикциянең сизелерлек артуына китерә. Шуңа күрә, HBOT мигреньне дәвалауда стандарт кислород терапиясенә караганда нәтиҗәлерәк дип санала.
Кластер баш авыртулары
Бер күз тирәсендәге бик көчле авырту белән характерланган кластерлы баш авыртулары еш кына конъюнктива инъекциясе, күз яше агу, борын тыгылу, ринорея, локаль тирләү һәм күз кабаклары шешенүе белән бергә бара.Хәзерге вакытта кислород ингаляциясе кластер баш авыртуын кискен дәвалау ысулы буларак танылган.Тикшеренүләр күрсәткәнчә, гипербарик кислород терапиясе фармакологик дәвалауга җавап бирмәгән пациентлар өчен файдалы булып чыга, бу аннан соңгы авырту эпизодлары ешлыгын киметә. Нәтиҗәдә, HBOT кискен һөҗүмнәрне җайга салуда гына түгел, ә киләчәктә кластер баш авыртуларын булдырмауда да нәтиҗәле.
Йомгак
Кыскасы, гипербарик кислород терапиясе мускул авыртуының төрле формаларын, шул исәптән фибромиалгия синдромы, катлаулы региональ авырту синдромы, миофасциаль авырту синдромы, периферик кан тамырлары авырулары белән бәйле авырту һәм баш авыртуларын җиңеләйтүдә зур потенциал күрсәтә. Локаллаштырылган гипоксияне бетерү һәм мускул тукымаларына кислород җиткерүне стимуллаштыру аша, HBOT гадәти дәвалау ысулларына чыдам хроник авыртудан интегүче пациентлар өчен яраклы альтернатива тәкъдим итә. Гипербарик кислород терапиясенең нәтиҗәлелегенең киңлеген өйрәнүне дәвам иткән тикшеренүләр авыртуны контрольдә тотуда һәм пациентларны дәвалауда өметле чара булып тора.
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 11 апреле